بەپێی هەواڵی کوردپرێس، لەگەڵ تێپەڕبوونی زیاتر لە ساڵێک بەسەر ڕووخانی حکوومەتی بەعس و دەستپێکردنی پرۆسەی سەرلەنوێ بونیادنانەوەی دامەزراوە ئەمنییەکانی سووریا، یەکێک لە گرنگترین پرسیارەکان پەیوەندی بە پێگەی ژنانەوە هەیە، بەتایبەت هێزەکانی ژنانی کورد، لە سوپای نوێی ئەم وڵاتەدا. لە کاتێکدا حکوومەتی ڕاگوزەری دیمەشق دەرفەتی ڕاکێشانی ژنانی بۆ ناو هێزەکانی پۆلیس فەراهەم کردووە، هێشتا هیچ میکانیزمێکی ڕوون بۆ ئامادەیی ئەوان لە ناو سوپادا پێناسە نەکراوە؛ بابەتێک کە داهاتووی یەکینەکانی پاراستنی ژنان (YPJ)ی ڕووبەڕووی ناڕوونی کردووەتەوە.

یەکینەکانی پاراستنی ژنانی کورد؛ هێمای بەشداریی سەربازیی ژنان لە سووریا

لە ماوەی جەنگی ناوخۆی سووریادا، یەکینەکانی پاراستنی ژنان (YPJ) بوونە یەکێک لە ناسراوترین هێزە سەربازییەکانی ژنان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. ئەم هێزە کە لە ساڵی ۲۰۱۲ لە ناوچە کوردنشینەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا (ڕۆژاوا) دامەزرا، دواتر بوو بە یەکێک لە کۆڵەکەکانی هێزەکانی سووریای دیموکرات (SDF). ئەم یەکینەیە لە لووتکەی هێزی خۆیدا خاوەنی زیاتر لە ۲۰ هەزار هێزی شەڕکەر بوو و ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوەی لە شەڕی دژی داعشدا گێڕا؛ لەوانەش لە بەرگریکردن لە کۆبانێ، ڕزگارکردنی هەزاران ئێزدی لە چیای شنگال و ڕزگارکردنی ڕەققە. ئەم هێزە سەرەڕای ڕۆڵە سەربازییەکەی، بوو بە هێمایەک بۆ بەهێزکردنی ژنان و یەکسانیی جێندەری لە ناوچە خۆبەڕێوبەرییەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریادا.

دوورخستنەوەی ژنان لە پرۆسەی تێکەڵکردنی هێزەکاندا

پاش ڕێککەوتنی تێکەڵکردن لە نێوان SDF و دیمەشق، نزیکەی ۹ هەزار هێزی پیاوی سەر بە یەکینەکانی پاراستنی گەل (YPG) و یەکینەکانی تری سەر بە SDF لە پێکهاتە ئەمنییەکان و سوپای نوێی سووریادا وەرگیراون، بەڵام هێزەکانی ژنانی YPJ بە کردەوە لەم پرۆسەیە وەدەرنراون. ئەگەرچی فەرماندەیی YPJ بەم دواییانە لەگەڵ وەزیری بەرگریی سووریا، مورهەف ئەبو قەسره، کۆبووەوە و باسی لە ئەگەری بەشداریی ژنان لە سوپادا کرد، بەڵام ئەم دانوستانانە تا ئێستا نەبوونەتە هۆی هیچ ڕێککەوتنێکی کرداری یان پێگەیەکی فەرمی بۆ ئەم هێزانە. حکوومەتی ڕاگوزەری سووریا لە مانگی ئازاردا، یەکەمین ئەکادیمیای تایبەتی پۆلیسی ژنانی لە دیمەشق کردەوە. وەزارەتی ناوخۆ ڕایگەیاندووە کە زیاتر لە ۱۵ هەزار ژن بۆ چوونە ناو ئەم ناوەندە ناویان تۆمار کردووە، بەڵام توانستی وەرگرتنی هەر خولێکی ڕاهێنان تەنها ۲۰۰ کەسە. لە بەرپەرچدا، وەزارەتی بەرگریی سووریا تا ئێستا هیچ بەرنامەیەکی بۆ ڕاکێشانی ژنان بۆ ناو سوپا ڕانەگەیاندووە و بەشداریی ئەوان هێشتا تەنها لە دامەزراوە مەدەنییەکان یان پۆلیسدا سنووردار ماوەتەوە.

هند قەبوات، وەزیری کاروباری کۆمەڵایەتی و کاری سووریا، یەکێکە لەو کەمە بەرپرسانەی کە بە ئاشکرا داکۆکی لە زیادکردنی بەشداریی ژنان لە پێکهاتە حکومییەکاندا دەکات. ئەو جەختی کردووەتەوە کە بێ ئامادەیی ژنان لە پرۆسەی بڕیارداندا، بەدیهێنانی ئاشتی و سەقامگیریی بەردەوام مەحاڵە. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم هەڵوێستانە هێشتا نەبوونەتە سیاسەتێکی ڕوون دەربارەی ئامادەیی ژنان لە هێزە چەکدارەکاندا. بەپێی بڕیارنامەی ۱۳۲۵ی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان دەربارەی "ژنان، ئاشتی و ئاسایش"، حکوومەتەکان هان دەدرێن کە ئامادەیی ژنان لە دامەزراوە ئەمنی و سەربازییەکاندا زیاد بکەن. چەندین توێژینەوەش نیشانی دەدەن کە بەشداریی ژنان لە هێزە چەکدارەکاندا دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی کارایی سەربازی، بەرزکردنەوەی متمانەی گشتی و بەهێزکردنی لێپرسینەوە لە دامەزراوە ئەمنییەکاندا.

دەرهاوێشتە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی پاراستنی هێزەکانی کوردی سووریا

وەلانانی ئەم هێزە کە تەواوی پێکهاتەکەی لە ژنانە لە سوپای نوێی سووریادا، تەنها بڕیارێکی سەربازی نییە، بەڵکو دەرهاوێشتەی سیاسی و کۆمەڵایەتیی بەربڵاوی هەیە. بۆ زۆرێک لە کوردانی سووریا، ژنانی شەڕکەری ئەم گرووپە هێمای بەرگریی نیشتمانین لە دژی داعش و پاراستنی کۆمەڵگەی ناوخۆیی. لەبەر ئەوە، سڕینەوەیان دەتوانێت متمانەی بەشێکی گرنگی کۆمەڵگەی کوردی بە پرۆسەی تێکەڵکردنی هێزەکان و سەرلەنوێ بونیادنانەوەی دەوڵەتی سووریا کەم بکاتەوە و کاریگەریی نەرێنی لەسەر پەیوەندییەکانی دیمەشق لەگەڵ ناوچە خۆبەڕێوبەرییەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا دابنێت.

ئەگەرچی حکوومەتی ڕاگوزەری سووریا جەخت لەسەر پێکهێنانی سوپایەکی نیشتمانیی یەکگرتوو دەکاتەوە، بەڵام هێشتا ڕوونی نەکردووەتەوە کە هێزەکانی ژنان، بەتایبەت ئەندامانی یەکینەکانی پاراستنی ژنان، چ پێگەیەکیان لەم پێکهاتەیەدا دەبێت. لە دۆخێکدا کە هەزاران ژنی شەڕکەر پێشینەی ئامادەیییان لە جەنگی دژی داعشدا هەیە، بەردەوامیی دوورخستنەوەیان لە سوپا دەکرێت وەک یەکێک لە خاڵە ناکۆکەکانی نێوان دیمەشق و کورد بمێنێتەوە و پرۆسەی متمانەسازیی نێوان هەردوولا ڕووبەڕووی ئاڵۆزی بکاتەوە.

گۆڤاری ئامارجی