بەپێی هەواڵی کوردپرێس، تولای هاتیمئۆغوڵڵاری، هاوسەرۆکی پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان (دەم پارتی)، لە فێستیڤاڵی کەلتوور و سرووشتی مونزور گوتی کە کۆتاییهێنان بە ململانێ چەکدارییەکان بە تەنها بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی تورکیا بەس نییە و یەکسانیی هاووڵاتیان، بە ناسنامە و باوەڕە جیاوازەکانیانەوە، دەبێت لەلایەن حکومەتەوە دڵنیابکرێت. ئەو هەروەها داوای پەسەندکردنی یاسای تایبەت بە پرۆسەی ئاشتی، هەڵوەشاندنەوەی سیاسەتی دامەزراندنی بەڕێوەبەری دەوڵەتی (قەییوم) بۆ شوێنی شارەوانییە هەڵبژێردراوەکان و دابینکردنی دەرفەتی گەڕانەوەی سیاسەتمەدارانی دوورخرایەوە لە وڵات کرد.
لە سێهەمین شەوی بیستوچوارەمین فێستیڤاڵی کەلتوور و سرووشتی مونزور، هەزاران کەس بۆ بەشداری لە کۆنسێرتی فێستیڤاڵەکە لە یاریگای ئاتاتورک لە ناوچەی سیهنک کۆبوونەوە. لەم بەرنامەیەدا، کە بە تەوەری پاراستنی بیرەوەری، ژیانی ئازاد و باوەڕەکانی خەڵکی دەرسیم بەڕێوەچوو، تولای هاتیمئۆغوڵڵاری، هاوسەرۆکی دەم پارتی، سەبارەت بە بابەتە کەلتووری و کۆمەڵایەتییەکانی دەرسیم و هەروەها گۆڕانکارییەکانی پرۆسەی ئاشتی قسەی کرد.
هاتیمئۆغوڵڵاری بە ئاماژە بەوەی کە سیاسەتەکانی فشار و یەکڕەنگکردنی کەلتووری لە دەرسیم هێشتا بەردەوامن، گوتی ناوەندە ئایینییەکانی خەڵکی ناوچەکە دەبێت تا کۆتایی بپارێزرێن. ئەو وتی: «ئەوەی نەیانتوانی بە کوشتار و توندوتیژی ئەنجامی بدەن، ئێستا هەوڵ دەدەن بە سیاسەتەکانی شەڕی تایبەت جێبەجێی بکەن. هەوڵ دەدرێت کۆمەڵگای ئەم ناوچەیە، بە تایبەتی ژنان، لە ڕێگەی ماددەی هۆشبەر و فرۆشتنی جەستەوە بۆ گەندەڵی بکشێندرێت.»
هاوسەرۆکی دەم پارتی هەروەها بە ئاماژە بە پەڕگەی گوڵستان دۆکو (کچی گەنجی کورد کە پەڕگەی کوشتنەکەی هێشتا چارەسەر نەکراوە)، گوت ئەو ڕووداوەی بەسەری هاتووە نابێت وەک بابەتێکی ئاسایی سەیر بکرێت. ئەو بانگەشەی ئەوەی کرد کە لێکۆڵینەوەکانی ئەم پەڕگەیە پەیوەندییان بە ژمارەیەک لە بەرپرسان و کەسایەتییەکان هەیە و دەبێت تا سولەیمان سویلو، وەزیری ناوخۆی پێشووی تورکیا، فراوان بکرێن.
هاتیمئۆغوڵڵاری لە بەشی دیکەی قسەکانی ئاماژەی بە کۆبوونەوەی «پیرانی عەلەوی» کرد کە ئەمساڵ هاوکات لەگەڵ یادی چوارەمی مانگ و یادی کوشتاری دەرسیم بەڕێوەچوو. ئەو گوتی: «لە کاتێکدا ئێمە ڕێوڕەسمی یادی کوشتارەکەمان بەڕێوە دەبرد، دامەزراوەیەکی سەر بە وەزارەتی کەلتوور و گەشتیاری لە دەرسیم، بە ئامادەبوونی ١٣٨ کەس، وای پیشان دەدا کە دەیەوێت ڕێوڕەسم و باوەڕی عەلەوی بکات بە کاڵایەک بۆ پێشکەشکردن. ئێوە ناتوانن عەلەوییەکان بە پارە بکڕن.»
هاتیمئۆغوڵڵاری هەروەها ڕەخنەی لە دەرکردنی مۆڵەتی زۆر بۆ چاڵاکییەکانی کانزاکان لە ناوچەی مونزور گرت و گوتی شاخ، بەردەکان و ڕووبارەکانی مونزور لە گرنگترین شوێنە پیرۆز و ئایینییەکانی خەڵکی دەرسیمن. ئەو وتی: «ئێمە سرووشت، بەردەکان، مونزور و پلور دەپارێزین. وێرانکردنی ژینگە، هێرشێکیشە بۆ سەر بەها کەلتووری و باوەڕییەکانی خەڵکی ئەم ناوچەیە.»
هاوسەرۆکی دەم پارتی لە بەشێکی دیکەی قسەکانی، پرۆسەی دەستپێکراو بە بانگەوازی عەبدوڵڵا ئۆجەلان بە ئەنجامی خەباتێکی درێژخایەن و خاوەنی ئاسۆیەکی گرنگ وەسف کرد. ئەو گوتی: «ئەگەر نەتوانین مەیدانە جیاوازەکانی خەبات بە یەکەوە گرێ بدەین، توانای بەرخۆدانمان بە شێوەی جیاواز لاواز دەبێت. خەباتی ژنان، کرێکاران و گرووپە کۆمەڵایەتییەکانی دیکە، کاتێک لەگەڵ ئاشتی هاوتەریب بێت، هێزی زیاتر وەردەگرێت.»
هاتیمئۆغوڵڵاری بە ئاماژە بە چاوەڕوانییەکان بۆ پەسەندکردنی یاسای پەیوەندیدار بە پرۆسەی ئاشتی، گوت دەم پارتی ئاگاداری ئەوەیە کە ئامادەکردنی ئەو یاسایە درێژەی کێشاوە، بەڵام هێشتا داوای پەسەندکردنی دەکات. ئەو وتی: «بۆ چارەسەرکردنی کێشەی کورد، دەبێت قۆناغێکی گواستنەوە دروست بکرێت. چاوەڕوانین ڕێگای گەڕانەوەی خەڵکی دەرسیم و ئەو سیاسەتمەدارانەی کە لە دوورخستنەوەدان، بۆ زێدی خۆیان و بەشدارییان لە سیاسەتی دیموکراتیک بکرێتەوە. هەروەها چاوەڕوانی ڕەنگدانەوەی ئەو ڕێککەوتنانەشین کە لە ئیمرالی ئەنجام دراون.»
هاتیمئۆغوڵڵاری گوت کێشەی کورد و کێشەی عەلەوییەکان، هەردووکیان مێژوویەکی زیاتر لە سەدەیەک هەیە و بە پەسەندکردنی تەنها یەک یاسا چارەسەر نابن. ئەو داوای هەڵوەشاندنەوەی تەواوی سیاسەتی دامەزراندنی بەڕێوەبەری دەوڵەتی (قەییوم) بۆ شوێنی شارەوانییە هەڵبژێردراوەکان کرد و هەروەها داوای گەڕانەوەی هاوسەرۆک شارەوانییە هەڵبژێردراوەکانی دەرسیم بۆ بەرپرسیارێتییەکانیان کرد.
هاوسەرۆکی دەم پارتی لە کۆتایی وتارەکەیدا گوت: «کۆمار دەبێت لەگەڵ کوردەکان و عەلەوییەکان ئاشتی بکات و خەڵکی سەر بە هەموو ناسنامە و باوەڕە جیاوازەکان بە هاووڵاتیانی یەکسان بزانێت. خامۆشبوونی چەکەکان بە تەنها بەس نییە؛ یەکسانییش دەبێت دابین بکرێت.»
Your Comment