بەپێی هەواڵی کوردپرێس، لێدوانەکانی ئەم دوایییەی دۆناڵد ترەمپ سەبارەت بە کوردەکان، جارێکی تر یەکێک لە کۆنترین کەلێنەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی دەرخستەوە؛ کەلێنێک کە زۆرێک لە کوردەکان وەک مێژوویەکی درێژخایەنی بەکارهێنانی ئامرازی و پاشان جێهێشتن لەلایەن ئەمریکاوە سەیری دەکەن. سەرۆکی ئەمریکا لە ڕۆژانی ڕابردوودا نەک هەر بانگەشەی ئەوەی کرد کە واشنتۆن لە کاتی شەڕی ئەم دواییانەدا بەنیازی ناردنی چەک بووە بۆ هێزە کوردییەکان، بەڵکو کوردەکانی تۆمەتبار کرد بەوەی کە ئەم چەکانەیان بۆ خۆیان هێشتووەتەوە؛ بانگەشەیەک کە کاردانەوەی توندی سەرکردە کوردەکانی لێکەوتەوە.

ترەمپ لە گوتارێکی جەنجاڵیدا گوتی: «کوردەکان ئێمەیان نائومێد کرد. ئەمە شوورەیییە و من ئەم بابەتەم لە یاد دەبێت.» ئەو هەروەها بانگەشەی ئەوەی کرد کە کوردەکان «هەمیشە زیاتریان دەوێت و تەنیا وەردەگرن.»

ئەم گوتانە لە کاتێکدان کە هەم حکوومەتی هەرێمی کوردستانی عێراق و هەم پارتە کوردییەکان وەرگرتنی هەر جۆرە چەکێکیان لە ئەمریکاوە ڕەت کردووەتەوە. مارکۆ ڕوبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکاش هەوڵی دا لێدوانەکانی ترەمپ نەرمتر بکاتەوە و گوتی نابێت گوتەکانی ئەو وەک پشتڕاستکردنەوەی بەرنامەیەکی نهێنیی پڕچەککردن سەیر بکرێت.

لەگەڵ ئەوەشدا، پرسیارە سەرەکییەکە هێشتا وەک خۆی ماوەتەوە: ئایا لە بنەڕەتدا هیچ پلانێک بۆ هاوکاریی سەربازی لە نێوان ئەمریکا و گرووپە کوردییەکاندا لە ئارادا بووە؟

کوردەکان؛ قوربانیی شەڕی گێڕانەوەن

لە گێڕانەوەی ترەمپدا، کوردەکان وەک هاوپەیمانێکی قەدرنەناس دەناسرێن کە یارمەتییەکانی ئەمریکایان خراپ بەکار هێناوە. لە گێڕانەوەی ئیسرائیلیشدا، کوردەکان وەک ئامرازێکی شاراوە (بالقوە) بۆ پێشخستنی ئامانجەکانی تەلئەبیب وێنا دەکرێن؛ وێناکردنێک کە دەتوانێت تۆمەتە دێرینەکانی وابەستەبوونی بزووتنەوە کوردییەکان بە هێزە دەرەکییەکان بەهێزتر بکات.

لە بەرامبەردا، گێڕانەوەی باو لە تورکیا و بەشێک لە هەرێمی کوردستانی عێراق ئەوەیە کە سەرکردە کوردەکان بڕیاریان داوە نەچنە ناو پڕۆژەیەکەوە کە قازانجەکانی ناڕوون و تێچووەکانی زۆر قورس بوون. 

مێژوویەک لە بەڵێنەکان و جێهێشتنەکان

کاردانەوەی ساردی ڕای گشتیی کورد بۆ لێدوانەکانی ترەمپ، ڕەگی لە ئەزموونێکی زۆر قووڵتردا هەیە. بۆ زۆرێک لە کوردەکان، گوتەکانی ئەم دوایییەی سەرۆکی ئەمریکا تەنیا دوا ئەڵقەیە لە زنجیرەیەکی درێژخایەنی بێوەفایی و پاشەکشەکانی واشنتۆن.

نموونەکانی ئەم ئەزموونە مێژوویییانە کەم نین:

بێدەنگیی بەشێکی گەورەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی لە بەرامبەر هێرشە کیمیایییەکانی ڕژێمی سەددام حوسێن دژی کوردەکان لە ساڵی ١٩٨٨؛

بێپەرواکردنی بەردەوامی هێزە ڕۆژاوایییەکان بەرامبەر بە سیاسەتە سەرکوتکارییەکانی تورکیا دژی کوردەکان؛

بەدینەهاتنی زۆرێک لە چاوەڕوانییەکانی کوردی عێراق لە ئەمریکا دوای ڕووخانی سەددام حوسێن لە ساڵی ٢٠٠٣؛

دژایەتیکردنی ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژاوا بۆ گشتپرسیی سەربەخۆییی هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٧؛

بڕیاری ترەمپ لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە باکووری سووریا کە ڕێگای بۆ ئۆپەراسیۆنی سەربازیی تورکیا دژی هێزە کوردییەکان خۆش کرد؛

و لە کۆتاییدا هەڵوێستی وریایانەی واشنتۆن بەرامبەر بە گۆڕانکارییەکانی ئەم دوایییەی سووریا و داواکارییە سیاسییەکانی کورد.

ئەم کۆمەڵە ڕووداوە لە بیرەوەریی سیاسیی کورددا ئەو باوەڕەی بەهێز کردووە کە ئەمریکا هەر کاتێک پێویستی بە هاوکاریی کورد بووبێت پشتیوانیی لێ کردوون، بەڵام کاتێک پای پەیوەندییەکانی واشنتۆن لەگەڵ دەوڵەتە گرنگەکانی ناوچەکە وەک تورکیا، عێراق یان سووریا هاتووەتە گۆڕێ، ئەولەوییەتی بەم پەیوەندییانە داوە.

بۆچی چیتر کوردەکان لە چوونە ناو شەڕی ئەمریکاوە خۆی دەپارێزێت؟

زۆرێک لە چاودێران پێیان وایە ئەزموونی دەیەکانی ڕابردوو بووەتە هۆی ئەوەی بەشێکی گرنگ لە ڕەوتە سیاسییەکانی کورد بە وریاییی زیاترەوە سەیری پێشنیارەکانی هێزە دەرەکییەکان بکەن.

بەرپرسێکی کورد کە نەیویست ناوی ئاشکرا بکرێت، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ "نیشناڵ کۆنتێکست" گوتی: «لە جیهانێکدا کە هێزە گەورەکان تەنیا لەسەر بنەمای بەرژەوەندییەکانی خۆیان کار دەکەن، بۆچی دەبێت کوردەکان شەڕی کەسانی تر بۆ مافێک لەئەستۆ بگرن کە معلوم نییە بەدەستی دەهێنن یان نا؟»

سوکایەتیی نوێی ترەمپ لەناو دڵی برینێکی کۆندا

بۆ زۆرێک لە کوردەکان، بابەتەکە تەنیا تۆمەتێک یان ناکۆکییەکی سیاسی نییە. ئەوەی کاردانەوەکانی لێکەوتەوە، تۆنی قیزەونی ترەمپە بەرامبەر بە گەلێک کە لە ساڵانی ڕابردوودا لە عێراق و سووریا بە گرنگترین هاوپەیمانەکانی ئەمریکا لە شەڕی دژی داعشدا ئەژمار دەکران.

لە ڕوانگەی ڕەخنەگرانەوە، ترەمپ هەوڵ دەدات شکستی ئامانجە گەورەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بخاتە ئەستۆی ئەکتەرێک کە نە دەوڵەتێکی سەربەخۆی هەیە و نە توانای وەڵامدانەوەی کاریگەری لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا هەیە. بەم هۆیەشەوە، لێدوانەکانی ئەو لە نێو زۆرێک لە کوردەکاندا نەک وەک ڕەخنەیەکی سیاسی، بەڵکو وەک نموونەیەکی تری هەمان نەریتی مێژوویی سەیر دەکرێت؛ نەریتێک کە تێیدا کورد چەندین جار وەک هاوپەیمان بەکار هێنراوە، بەڵام لە وەرچەرخانە هەستیارەکاندا بە تەنیا جێهێڵراوە.

ئەمڕۆش لە کاتێکدا واشنتۆن و هاوپەیمانەکانی سەرقاڵی هەڵسەنگاندنی ئەنجامەکانی شەڕی ئەم دواییانەن، زۆرێک لە کوردەکان پێیان وایە چیرۆکەکە نەگۆڕاوە: هێزە گەورەکان هێشتا بەدوای بەرژەوەندییەکانی خۆیاندا دەگەڕێن و کوردیش زیاتر لە هەر کاتێکی تر ناچارە چارەنووسی خۆی لەسەر بنەمای هاوکێشە و بەرژەوەندییەکانی خۆی پێناسە بکات، نەک بەڵێنی هێزە دەرەکییەکان.

سەرچاوەکان: کۆنڤێرسەیشن، نیشناڵ کۆنتێکست