بەپێی هەواڵی کوردپرێس، وڵاتانی ئەورووپا بە زیادکردنی هاوردەی گازی سروشتی شل (LNG)، پەرەپێدانی هاوکاری لەگەڵ نۆروێژ و بەکارهێنانی فراوانتری «کۆریدۆری باشووری گاز» توانیویانە هەندێک لە لاوازییەکانیان کەم بکەنەوە، بەڵام ئەو هەنگاوانە بە واتای چارەسەری تەواوی قەیرانی وزە نییە. نووسەری شیکارییەکە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە کە «جۆراوجۆرکردنی سەرچاوەکانی وزە سەرکەوتنێکی کاتی نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی بەردەوام و جۆئوپۆلیتیکییە.»
میدل ئیست مانیتۆر دەنووسێت هەرێمی کوردستانی عێراق لە ساڵانی ڕابردوودا کەمتر لەوەی شایستەیە لە گفتوگۆکانی پەیوەست بە وزەی ئەورووپا گرنگی پێدراوە، لە کاتێکدا ئەم هەرێمە لە خاڵی پەیوەندی نێوان ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، تورکیا و بازاڕەکانی وزەی ئەورووپا هەڵکەوتووە و خاوەنی پاشەکەوتی بەرچاوی گازی سروشتییە.
لە درێژەی وتارەکەدا هاتووە کە مەیدانە گازییەکانی «کۆرمۆر» و «چەمچەماڵ» ئێستا ڕۆڵێکی گرنگ لە بەرهەمهێنانی وزەی هەرێمدا دەبینن، هەروەها پرۆژەکانی دیکە وەک «میران» و «تۆپخانە-کوردمیر» دەتوانن لە ساڵانی داهاتوودا توانای هەناردەکردنی گازی هەرێم بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکەن.
گزارشتەکە ئاماژە دەدات کە گرنگیی گازی هەرێمی کوردستان تەنها بە قەبارەی پاشەکەوتەکانی سنووردار نابێتەوە، بەڵکو شوێنی جوگرافیایی هەرێمیش وەک خاسیەتێکی ستراتیژی گرنگ دادەنرێت. بەپێی شیکارییەکە، بە پێچەوانەی زۆربەی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی کە هەناردەی وزەیان پشت بە ڕێگا دەریاییە هەستیارەکان دەبەستێت، هەرێمی کوردستان دەتوانێت ڕاستەوخۆ لە ڕێگەی خاکی تورکیاوە بە تۆڕی گواستنەوەی وزەی ئەورووپا پەیوەست بێت.
لە بەشێکی دیکەی وتارەکەدا هاتووە: «لە سەردەمێکدا کە ئاسایشی دابینکردن بە هەمان ئەندازەی قەبارەی دابینکردن گرنگ بووە، شوێنی جوگرافیایی گازی کوردستان لەوانەیە بە قەدەر خۆی سەرچاوەکە بایەخدار بێت.»
شیکارییەکە هەروەها ئاماژە بە هەوڵەکانی تورکیا دەدات بۆ ئەوەی ببێتە ناوەندی هەرێمایەتیی وزە. بەپێی نووسەر، ئەنقەرە لە ماوەی زیاتر لە دە ساڵدا هەوڵی داوە خۆی وەک پەیوەندی نێوان ئاسیا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەورووپا لە بواری وزەدا بسەپێنێت. لە چوارچێوەی ئەم ستراتیژییەدا، «کۆریدۆری باشووری گاز» کە گازی کۆماری ئازەربایجان لە ڕێگەی تورکیاوە بۆ ئەورووپا دەگوازێتەوە، بووەتە یەکێک لە گرنگترین ڕێگا نەرۆوسییەکانی دابینکردنی وزە بۆ ئەورووپا.
بە بڕوای نووسەری شیکارییەکە، زیادبوونی گازی هەرێمی کوردستان بۆ ئەم کۆریدۆرە دەتوانێت «توانای بەرگری و خۆڕاگری تۆڕی وزەی ئەورووپا» بەرز بکاتەوە و پشتبەستنەوە بە ژمارەیەکی سنوورداری دابینکەران کەم بکاتەوە. وتارەکە جەخت دەکاتەوە کە گازی هەرێم ڕکابەری گازی ئازەربایجان نییە، بەڵکو دەتوانێت تەواوکەری ئەو بێت و پێکهاتەیەکی فراوانتری وزە لە نێوان ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەورووپا دروست بکات.
میدل ئیست مانیتۆر لە بەشێکی دیکەدا سەرنج دەخاتە سەر ناکۆکییەکانی نێوان بەغدا و هەولێر لەسەر بەڕێوەبردنی سەرچاوە هیدرۆکاربۆنییەکان و ئەوە بە گرنگترین بەربەستی پەرەپێدانی هەناردەی گازی هەرێم دەزانێت. بەپێی ئەم شیکارییە، حکوومەتی ناوەندی عێراق هەمیشە جەختی لەسەر ئەوە کردووەتەوە کە گرێبەستەکانی وزە دەبێت لە ژێر چاودێری دامەزراوە فیدراڵییەکاندا بێت، لە کاتێکدا حکوومەتی هەرێمی کوردستان مافی خۆی بۆ واژۆکردنی سەربەخۆی گرێبەستەکان پاراستووە.
لە درێژەی شیکارییەکەدا هاتووە: «بۆ وەبەرهێنەرانی نێودەوڵەتی، نادیاری زۆرجار مەترسیدارترە لە خۆی مەترسییەکە.» بەپێی نووسەر، کۆمپانیاکانی وزە ئامادەن لە ژینگەیەکی دژواردا کار بکەن، بەڵام بەبێ چوارچێوەیەکی یاسایی جێگیر ئارەزووی وەبەرهێنانی ملیارها دۆلار لە پرۆژە درێژخایەنەکاندا نین.
شیکارییەکە هەروەها ئاماژە بە هێرشە دواییەکان دەکات کە ئاراستەی ژێرخانی وزە لە باکووری عێراق کراون و دەڵێت ئەم هێرشانە نیشانیان داوە کە پاراستنی دامەزراوەکانی وزە هێشتا یەکێکە لە گەورەترین ئاستەنگەکان. سەرەڕای ئەوە، نووسەر باوەڕی وایە زۆرێک لە کۆریدۆرە گرنگەکانی وزەی جیهانیش لە ژینگەیەکی ئاڵۆزی جۆئوپۆلیتیکی دا دروست بوون.
میدل ئیست مانیتۆر لە کۆتایی شیکارییەکەدا دەگات بەو ئەنجامەی کە گازی هەرێمی کوردستانی عێراق ناتوانێت جێگای تەواوی سەرچاوەکانی دیکەی وزەی ئەورووپا بگرێتەوە، بەڵام دەتوانێت وەک «سامانێکی ستراتیژی» لە پێکهاتەی نوێی وزەی جیهان دوای جەنگی ئۆکرانیا ڕۆڵی گرنگ بگێڕێت؛ بە مەرجێک ئەورووپا، تورکیا، بەغدا و هەولێر ویستی سیاسیی پێویست بۆ گۆڕینی ئەم توانایە بە ڕاستی هەبێت.
Your Comment