بەپێی هەواڵی کوردپرێس؛ بەشداربووانی وۆرکشۆپەکە جەختیان لەوە کردەوە کە بەفەرمی ناسینی مافە زمانەوانییەکان، خوێندن بە زمانی دایک و پێدانی پێگەی فەرمی بە زمانی کوردی، لە گرنگترین داواکارییەکانی کۆمەڵگەی کوردی و بەشێکی دانەبڕاون لە پڕۆسەی دیموکراتیزەکردن لە تورکیادا.

لە یەکێک لە پانێڵەکانی ئەم وۆرکشۆپەدا، بابەتی مافە زمانەوانییەکان لە چوارچێوەی مافەکانی مرۆڤدا خرایە بەرباس. مەتین بەغاڵچی، سەرۆکی دامەزراوەی مافەکانی مرۆڤ لە تورکیا، بە ئاماژەدان بەو دۆسیە دادوەرییانەی پەیوەستن بە بەکارهێنانی زمانی کوردییەوە، جەختی لەوە کردەوە کە زمان تەنها ئامرازێکی پەیوەندیکردن نییە، بەڵکو بەشێکی سەرەکییە لە پێکهاتەی ناسنامەی تاکەکەسی و کۆمەڵایەتیی مرۆڤەکان. ناوبراو خوێندن بە زمانی دایکی بە یەکێک لە مافە بنەڕەتییەکان دانا و ڕایگەیاند کە بێبەشکردن لەم مافە، پێشێلکارییەکی ئاشکرای مافەکانی مرۆڤە.

لەلایەکی دیکەوە، زولکفل گونەش، سکرتێری گشتیی سەندیکای پەروەردە و زانست (Eğitim-Sen)، تیشکی خستە سەر ئەزموونە جیهانییەکان لە بواری پەروەردەی فرەزمانیدا و وەبیری هێنایەوە کە دادگای مافەکانی مرۆڤی ئەورووپا لە چەندین دۆسیەی جیاوازدا، تورکیای بەهۆی ئەو سنووردارکردنانەی خستوویەتییە سەر خوێندن بە زمانی دایک، مەحکووم کردووە.

هەروەها بەشداربووان ئاماژەیان بە کێشەکانی بەکارهێنانی زمانی کوردی لە کەرتی خزمەتگوزارییە گشتییەکاندا کرد (لەوانەش ناوەندە تەندروستییەکان) و داوایان کرد تەواوی ڕێگرییە بەردەوامەکان لابرێن.

لە کۆبوونەوەی کۆتاییدا کە لەژێر ناونیشانی «تێڕوانینە سیاسییەکان بەرامبەر بە پێگەی زمانی کوردی و خوێندن بە زمانی کوردی» بەڕێوەچوو، قسەکەران جەختیان لە پێویستیی چاکسازیی یاسایی و دەستووری کردەوە بۆ دەستەبەرکردنی مافە زمانەوانییەکان.

نەورۆز ئۆیسال ئەسلان، پەرلەمانتاری دەم پارتی (DEM Parti)، ئاماژەی بە بەردەوامیی کۆسپە یاساییەکان لە دژی زمانی کوردی کرد و وتی: «ئەگەرچی دۆخی نکۆڵیکردن لە ناسنامەی کوردی بە بەراورد بە ڕابردوو کەمتر بووەتەوە، بەڵام مافە زمانەوانییەکانی کوردان هێشتا هیچ گەرەنتییەکی یاسایییان نییە.» ناوبراو زیادی کرد کە پێویستە فرەزمانی وەک یەکێک لە بنەما سەرەکییەکانی پێکهاتەی دیموکراتیی تورکیا قبووڵ بکرێت.

هەروەها سینان چیفتچی، پەرلەمانتاری دەم پارتی لە وان، جەختی لەوە کردەوە کە تەنانەت ئەگەر زمانی کوردی ڕووبەڕووی گوشار و سنووردارکردنیش ببێتەوە، دۆزی کورد لەناو ناچێت؛ ئەزموونی وڵاتانی جیاوازیش سەلماندوویەتی کە سڕینەوەی زمان، چارەسەری کێشە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان نییە.

لە بەشێکی دیکەی وۆرکشۆپەکەدا، نووسەر و توێژەر سادق ڤارلی تیشکی خستە سەر بەرپرسیارێتیی کۆمەڵگە لە پاراستن و گەشەپێدانی زمانی کوردیدا و ڕایگەیاند کە گەورەترین کۆسپ لەبەردەم گەشەکردنی ئەم زمانەدا، بەربەستە زهنی و کۆمەڵایەتییەکانن کە دەبێت تێپەڕێندرێن.

مەحمەت بایرەک، مێژوونووس و نووسەر، ئاماژەی بە ڕامیاری و سیاسەتە مێژووییەکانی دەوڵەتی تورکیا بەرامبەر بە زمانی کوردی کرد و وەبیری هێنایەوە کە لە قۆناغە جیاوازەکاندا، بەکارهێنانی زمانی کوردی لە زۆرێک لە کایە گشتییەکاندا قەدەغە بووە، و تێگەیشتن لەم مێژووەش بۆ تێگەیشتن لە دۆخی ئێستا زۆر پێویستە.

لە کۆتاییدا، فەریدە ئاقتوران، هاوسەرۆکی ئەنجومەنی ئانکا، هۆشداریی دا کە بێبەشکردنی منداڵان لە خوێندن بە زمانی دایک دەکرێت لێکەوتەی نەرێنیی پەروەردەیی و ناسیاریی (Cognitive) لێبکەوێتەوە، و جەختی لە گرنگیی گەرەنتیبوونی ئەم مافە بۆ نەوەکانی داهاتوو کردەوە.

بەشداربووانی وۆرکشۆپەکە لە گوتارەکانیاندا هاوڕابوون لەسەر ئەوەی کە گەیشتنی زمانی کوردی بە پێگەیەکی یاسایی و فەرمی، پێویستی بە چاکسازیی دەستووری، بەدواداچوونی سیاسی و پاڵپشتیی دامەزراوە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان هەیە. بڕیاریشە لە ڕۆژانی داهاتوودا بەیاننامەی کۆتاییی ئەم کۆبوونەوەیە بڵاوبکرێتەوە.