کوردپرێس- ئەمریکا پێچەوانەی بەریتانیا پەیوەندیی کۆنی لەگەڵ میللەتانی جیهاندا نییە. بۆیە سیاسەتی ئیستیعماری ئەو وڵاتە زیاتر بۆ بەکارهێنانی میللەتانی دیکەیە بۆ هەڵمەتە تەکتیکییەکانی خۆی.یەکەم دەستوەردانی ئەمریکا لە دۆسیەی کورددا بە یاوەریی بەریتانیا بوو لە ڕووداوەکانی ۱۹۴۵ی مەهاباد کە ڕکابەریی لەگەڵ ڕووسیا دەستپێکرد و بۆ جێگیر کردنی دەسەڵاتی پەهلەوی دووهەم کە تازە گەڕێندرابوویەوە بۆ ئێران کۆتایی بە دەسەڵاتی ۱۱ مانگەی نەتەوەی کورد هێنا ئەوەش بە لەسێدارەدانی قازی محەمەد و چەندین سەرکردەی بزووتنەوەکە لە مەهاباد و سەقز. زۆرینە ئەم ڕووداوە بە یەکێتی سۆڤیەتەوە گرێدەدەن، هەرچەند کە یەکێتی سۆڤیەت پشتی لە بزووتنەوەکە کرد، بەڵام ئەمە ئەمریکا بوو کە وەکوو یەکێک لەبراوەکانی جەنگی جیهانیی دووهەم لە ڕێگای پەهلەوەی دووهەمەوە کوردەکانی سەرکوت کرد.

دووەمین خەنجر بە واژۆکردنی ڕێککەوتنی ١٩٧٥ی ئەلجەزایر لە پێکەری بزووتنەوەی کوردی درا. بە وتەی ئەسەدولڵا عەلم، وەزیری دەرباری ئەو کاتەی ئێران، دۆسیەی شۆڕشی کوردانی عێراق ـ کە کێشەیەکی گەورەی نێوان ئێران و عێراق بوو ـ وەک قورساییەکی کەفەی تەرازووی ڕێککەوتن، رادەستی دەوڵەتی عێراق کرا بۆ ئەوەی سەددام لە ناوەڕۆکی گرێبەستەکە ڕازی بێت.

کاریگەریی ئەم خەنجەرە تا ئەو رادەیە بوو کە بزووتنەوەی جەماوەریی کوردانی عێراق بە سەرکردایەتیی مەلا مستەفا بارزانی لە ماوەی نیو ڕۆژێکدا هەڵوەشایەوە، و ژمارەیەکی زۆر خەڵک ئاوارە و سەرگەردان بۆ شارەکانی ئێران کۆچیان کرد. ئەم ڕووداوە لە نێو خەڵکدا بە زاراوەی ناسراوی «ئاش بەتاڵ» ـ بە واتای داڕمان و هەڵوەشانەوە ـ ناودێر کرا.

بێدەنگی، یان هەندێک جار پشتیوانی لە سەددام لە بەرامبەر هێرشە کیمیاویەکان بۆ سەر کوردانی ئێران و عێراق لە سەردەشت و هەڵەبجە، هەروەها ئەنفال و کوشتنی هەزاران کوردی بێ‌پەنا لە باکووری عێراق، لە دیارترین خیانەتەکانی ئەمریکا بەرامبەر کورد بوو. ژەهری ئەم خەنجەرە بە خوێنی هەزاران کورد و ناکورد تێکەڵ بوو.

پەیوەندییەکانی ئەمریکا لەگەڵ کورد هەمیشە بە گومان و ناڕوونییەوە بووە. بەڵام دیارترین خەنجەر ئەوە بوو کە دەستی جەولانی و جەلادانی ئەوی لە کوشتار و پاکتاوکردنی کوردانی ڕۆژهەڵاتی فورات لە سووریا کراوە. ژەهر و ئاگرى ئەم خەنجەرە کاتێک گەشایەوە کە تام باراک، نوێنەری تەواوی دەسەڵاتی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ڕایگەیاند: «ئێمە چیتر کارێکمان بە کوردانی سووریا نییە؛ ئەرکیان تەواو بووە.» ئەمە ڕوونترین نیشانەی بەکارهێنانی ئامرازیی کوردانی ڕۆژهەڵاتی فورات بوو.

جەولانی کە بە بیرۆکەی جیهادی دەسەڵاتی سووریای گرتووە، ئێستا هەمان بیرۆکەی لاڕەوە لە دژی ئەو کوردانە بەکار دەهێنێت کە تا چەند ڕۆژ پێشتر هاوپەیمانی ئەمریکا بوون.

پێویستە ئاماژەیەک بۆ ڕەگی ئەم هاوپەیمانییە ناجێگیرە بکرێت. هەموو شت لە ساڵی ٢٠١١ لەگەڵ دروستبوونی ڕەوتە توندڕەوەکان لە سووریا و لە ٢٠١٤ لەگەڵ دەرکەوتنی داعش لە عێراق و سووریا دەستی پێکرد. هەرچەندە ئەمریکا هێشتا نەیتوانیوە دامنەی سیاسەتی هەرێمیی خۆی لە ننگی دروستکردنی داعش پاک بکاتەوە، چونکە داعش وەک «خرگوشی ڕاو» وا بوو بۆ ئەوەی سەگی ڕاوەکەی ئەمریکا بخاتە ناو مەیدانی هەرێم و بە بیانووی ئەو ڕاوە، دەسەڵات بەسەر خاکی وڵاتانی ئیسلامی بکات.

لە بنەڕەتدا، هاوپەیمانی ئەمریکا و کوردانی سووریا لەسەر بنەمای شەڕی کورد لە دژی داعش و پشتیوانی ئەمریکا لە دژی هەڕەشەکانی تورکیا و حکوومەتی دیمەشق دروست بوو.

پاش کۆتایی هاتنی قۆناغی یەکەمی ئەرکی داعش، زۆربەی کۆچبەر و ئەندامە چالاکەکانی لە ناوچەکانی دەسەڵاتی «هێزە دیموکراتییەکانی سووریا (قسد)» زیندانکرا. دواکەوتن لە چارەنووسکردنیان لەلایەن هاوپەیمانی جیهانی دژی داعش لە زیندانە درێژخایەنەکاندا گومان‌لەسەر بوو. ئێستا بە ئازادکردنیان و بڵاوبوونەوەیان لە ناوچە کوردنشین و ئێزیدی‌نشینەکانی باکووری عێراق، ئامانجە نهێنییەکانی ئەو هاوپەیمانییە ئاشکرا بوو.

لە سەرەتاوە دیار بوو داهاتووی هاوپەیمانی کورد–ئەمریکا ناجێگیرە و بێ سەقامە، چوونکە قووڵایی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لەگەڵ تورکیا و ناتۆ و دەسەڵاتی نوێی دیمەشق زۆر گرنگتر بوو لە هێزێکی چەکدار و پەرشوباڵاو لە ڕۆژهەڵات و باکووری سووریا. ئەو دەسەڵاتە نوێیەی لە تێرۆریستی هەڵهاتووەوە بوو بە هاوپەیمانێکی گوێڕایەڵ، هەتا توانى پەیوەندی لەگەڵ ئیسرائیل دابمەزرێنێت و دەستی ئیسرائیل لە هەندێک ناوچەی سووریا کراوە بکات.

لە ناو ئەم سناریۆیەی خیانەتکارانەدا، ڕۆڵی هەندێک لە ڕەوتە کوردییەکانیش ناتوانرێت پشتگوێ بخرێت؛ ئەوانەی کە بە دروستکردنی ڕەوتی هاوتا لە سووریا، لەگەڵ ئامانجەکانی تورکیا و دەسەڵاتی نوێ هاوکارییان کرد. بێگومان کارنامەی تاک و پارتەکان لە بیرەوەریی کورداندا ناسڕیەتەوە.

هەرچەندە لە ئەمریکایەک کە خەریکی دروستکردنی نەزمێکی نوێی جیهانی و زیندووکردنەوەی ئیستعمارە کۆنەکەیە، نابێت زیاتر لەمە چاوەڕوانی هەبێت. ئەو وڵاتەی لە کاتی شەڕی داعشدا گرنگییەکی تایبەتی بە کورد دەدا و جگە لە چەکی پێشکەوتوو، یارمەتیی دارایی نیزیکی دەکرد، هەتا ناونیشانی «ژنێرال»یشی بە فەرماندەکانیان دا؛ بەڵام بە یەک ڕستەی تام باراک، بەهاری پەیوەندیی کورد–ئەمریکا بوو بە پاییزی سارد و داڕما.

ئەمە چارەنووسی حەتمیی هاوپەیمانی لەگەڵ ئەمریکایە؛ هەر کەس و هەر وڵاتێک بۆ ئەو ماوەی بەکارهێنانی هەیە کە بەسەر دەچێت. هیچ پابەندی و ئەخلاقێک حاکم نییە. بێگومان ڕۆژێکیش سەرەی ڕێبەرانی کورد دەگات کە ڕوو بە قیبلەی ئەمریکا نوێژ دەکەن. ئەم خەنجەرە بنەمای سەرەکی سیاسەتی ئەمریکایە و کەسیش لەم سیاسەتە هەڵناوێردرێت....