بەپێی هەواڵی کوردپرێس، ناڕەزایەتییەکانی ئەمدواییە لە پارێزگای حەسەکە، بە تایبەتی هێرش بۆ سەر کاروانی پارێزگاری ئەم پارێزگایە لە شاری سەرێکانی لە ٢٢ی تەممووز، لە دیدگای حائید حائید تەنها نائارامییەکی ناوخۆیی نییە؛ بەڵکوو نیشانەی قووڵبوونەوەی کەلێنە سیاسی، ئابووری و کۆمەڵایەتییەکانە لە ڕۆژهەڵاتی باکووری سووریا، کە ئەگەر دەوڵەتی دیمەشق گرنگی پێ نەدات، دەتوانێت ببێتە قەیرانێکی فراوانتر.

بە بڕوای نووسەر، ئەم ڕووداوە کە هاوکات لەگەڵ کردنەوەی دووبارەی ئیستگەی ئاوی عەلوک ڕوویدا، لەبری ئەوەی سەرکەوتنی دەوڵەت لە گەڕاندنەوەی خزمەتگوزارییە گشتییەکان پیشان بدات، ئاستی ناڕەزایەتیی خەڵک لە شێوازی بەڕێوەبردنی قۆناغی گواستنەوە لە پارێزگای حەسەکە ئاشکرا کرد.

پارێزگای حەسەکە، کە یەکێکە لە گرنگترین پارێزگاکانی سووریا لە ڕووی سەرچاوەکانی نەوت، ئاو و کشتوکاڵەوە و ژمارەیەکی بەرچاوی کوردی تێدا دەژین، لە چەند ساڵی ڕابردوودا لەژێر بەڕێوەبردنی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا بووە. ئێستا، لەگەڵ دەستپێکردنی پرۆسەی تێکەڵکردنی ئەم ناوچەیە لە چوارچێوەی دەوڵەتی ناوەندی، ئاڵۆزییەکان، بە تایبەتی لە ناوچە زۆرینە عەرەب‌نشینەکانی باشووری پارێزگاکە، زیادیان کردووە و متمانە لەنێوان خەڵک و دەسەڵات بەردەوام لە کەمبوونەوەدایە.

قەیرانی گوزەران و هەستی بێبەشبوون

حائید حائید خراپبوونی بارودۆخی گوزەران بە گرنگترین هۆکاری ناڕەزایەتی دەزانێت. کەمی ئاوی خواردنەوە، نان و سووتەمەنی، زیادبوونی هەژاری و نەتوانینی هەندێک خێزان لە دابینکردنی پێداویستییە سەرەتایییەکانی ژیان، ژیانی خەڵکی ناوچەکەی زۆر سەخت کردووە. سەرەڕای ئەوەش، زۆرێک لە دانیشتوان هێشتا ناتوانن بگەڕێنەوە بۆ گوندەکانیان یان دەستیان بە زەوییە کشتوکاڵییەکانی خۆیان بگات.

بەپێی وتەی نووسەر، خەڵکی ناوچەکە ئەم پرسیارە دەکەن کە چۆن پارێزگایەک بەو هەموو سەرچاوە گەورەی نەوتی و کشتوکاڵییەوە، خۆی ڕووبەڕووی ئەو هەموو کەمییەی خزمەتگوزاری و ئیمکانات دەبێتەوە. ئەوان هەست دەکەن بڕیارە پەیوەندیدارەکان بە داهاتووی حەسەکە، بەبێ بەشداریی دانیشتوانی خۆجێیی وەردەگیرێن.

دۆسیەی دەستبەسەرکراوان و بێمتمانەیی

بابەتێکی دیکە، چارەنووسی ئەو دەستبەسەرکراوانەیە کە پێشتر لەلایەن هێزە دیموکراتییەکانی سووریا (SDF) دەستگیر کرابوون. ناڕەزایەتییەکان داوای ئازادکردنی ئەو کەسانە دەکەن، هەروەها داوای ڕوونکردنەوە لەسەر چارەنووسی ئەوانەش دەکەن کە دەوترێت هاوکات لەگەڵ گواستنەوەی هەندێک لە زیندانییەکانی داعش، بۆ عێراق گوازراونەتەوە.

بە بڕوای نووسەر، سەرەڕای تێپەڕبوونی نزیکەی حەوت مانگ لە دەستپێکردنی پرۆسەی تێکەڵکردنی هێزە دیموکراتییەکانی سووریا لەگەڵ دەوڵەتی سووریا، هێشتا هیچ میکانیزمێکی جێی متمانە بۆ چارەسەرکردنی ئەم داواکارییانە دروست نەکراوە. هەر ئەم بابەتەش بۆتە هۆی قووڵتر بوونەوەی بێمتمانەیی بەرامبەر دامەزراوە ئاسایشییەکان و دەوڵەتی ناوەندی.

ڕەخنە لە شێوازی بەڕێوەبردنی پارێزگاکە

حائید حائید پێی وایە دامەزراندنی پارێزگار و ئەندامانی ئەنجومەنی جێبەجێکاری پارێزگاکەش بووەتە یەکێک لە تەوەرە سەرەکییەکانی ناڕەزایەتییەکان. ڕەخنەگران دەڵێن ئەو کەسانەی نزیکن لە هێزە دیموکراتییەکانی سووریا (SDF) یان دامەزراوە پەیوەندیدارەکانی، پشکی زیاترێکیان لە پێکهاتەی نوێی دەسەڵاتدا بەدەست هێناوە، لە کاتێکدا گرووپە کۆمەڵایەتییەکانی دیکە و کەسایەتییە سەربەخۆ خۆجێییەکان لە پرۆسەی بڕیاردان دوورخراونەتەوە.

بەپێی نووسینی ئەو، کێشەی سەرەکی تەنها دابەشکردنی پۆست و پەیڕەوەکان نییە، بەڵکو ئەو هەستە لەنێوان بەشێکی بەرچاوی دانیشتواندا بوونی هەیە کە داهاتووی حەسەکە لە گفتوگۆکانی نێوان دیمەشق و هێزە دیموکراتییەکانی سووریا (SDF) دیاری دەکرێت، بەبێ ئەوەی خەڵکی ناوچەکە لەم پرۆسەیەدا هیچ ڕۆڵێکیان هەبێت.

مەترسیی قووڵبوونەوەی قەیرانی ئەمنی

نووسەر ئاگاداری دەداتەوە کە ناڕەزایەتییەکان بە شێوەیەکی هێواش لە قۆناغی داواکارییە مەدەنییەکان تێدەپەڕن و بە ئاراستەی ڕووبەڕووبوونەوەی عەشایری دەڕۆن. دامەزراندنی «چەترەکانی شەڕ» لەلایەن هەندێک لە شێخەکانی عەشایرەوە، لە نەریت و کولتووری عەشایریدا بە مانای بانگەوازی گشتی بۆ ئامادەباشی و ئامادەبوون بۆ بەکارهێنانی هێز دادەنرێت؛ نیشانەیەک کە نە دەبێت گەورە بکرێتەوە و نەش دەبێت پشتگوێ بخرێت.

بە بڕوای حائید حائید، ئەگەر ئەم قەیرانە بەردەوام بێت، تەنها مەترسیی ڕوودانی ململانێ لەنێوان هۆزە عەرەبییەکان و هێزە دیموکراتییەکانی سووریا (SDF) بوونی نابێت، بەڵکو خانەخەوتووەکانی داعش، گرووپە چەکدارە ڕکابەرەکان و هەروەها یاریزانە هەرێمایەتییەکانیش ڕەنگە لە بارودۆخی نائارامیدا کەڵک وەربگرن بۆ فراوانکردنی نفووزی خۆیان یان ئەنجامدانی هێرشە ئاسایشییەکان.

حائید حائید جەخت لەوە دەکاتەوە کە هێشتا دەرفەتێک بۆ ڕێگرتن لە گۆڕانی ئەم قەیرانە بۆ ململانێیەکی فراوان هەیە، بەڵام ئەم دەرفەتە سنووردارە. لە دیدی ئەودا، دەوڵەتی سووریا دەبێت گفتوگۆی ڕاستەوخۆ لەگەڵ کۆمەڵگا خۆجێییەکان دەست پێ بکات، بەشداریی هەموو گرووپە کۆمەڵایەتییەکان لە دامەزراوە نوێکانی پارێزگاکە فراوانتر بکات و میکانیزمە ڕوون و جێی متمانە بۆ چارەسەرکردنی داواکارییەکانی خەڵک دابمەزرێنێت.

ناوبراو لە کۆتاییدا دەگاتە ئەو ئەنجامەی کە هێرش بۆ سەر کاروانی پارێزگار نیشانی دا ناڕەزایەتییەکان چیتر تەنها لە ئاستی گازندە و گلەیی پراوپڕاو نەماون، بەڵکوو ئێستا چوونەتە قۆناغێکی سیاسی و ئاسایشی. ئەگەر دیمەشق نەیتوانێت نیشان بدات کە داواکارییەکانی خەڵک لە ڕێگەی گفتوگۆ و بەشداریی سیاسییەوە چارەسەر دەکرێن، ئەو ناکۆکییەی کە ئێستا هێشتا بە بەڕێوەبردنی دەچێت، دەتوانێت بگۆڕێت بە قەیرانێکی گشتگیر کە دەرئەنجامەکانی تەنها سنووردار بە پارێزگای حەسەکە یان ناوچە کوردنشینەکانی سووریا نامێننەوە.