چین و کتێبی «هونەری جەنگ» و سەبری ستراتیجی!/ دڵشاد مەجید

کتبی «هونەری جەنگ» The Art of War یەکێکە لە بەناوبانگترین کتێبە ستراتیژی و سەربازییەکانی مێژوو، کە نووسەری فەیلەسوف و سەربازی چینیی ( سەن تزو- Sun Tzu) نووسیویەتی. ئەم کتێبە نزیکەی زیاتر لە ٢٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا نووسراوە، لە سەردەمی چینە کۆنەکان.

گرنگترین بیرۆکەکانی ئەم کتێبە:

سەرکەوتن تەنها بە هێز نییە، بەڵکو بە زیرەکی و ستراتیژیشە.

باشترین جۆری سەرکەوتن ئەوەیە دوژمن بشکێنیت بێ جەنگ.

بەدەستهێنانی زانیاری و هەواڵ لە هێزی سەربازی گرنگترە

دەبێت سەرکردە دۆخی خۆی و دوژمنەکەی باش بناسێت.

فێڵ و هەڵخەڵەتاندن و شاردنەوەی نیەت بەشێکن لە جەنگ.

یەکێک لە وتە بەناوبانگەکانی:

“ئەگەر خۆت و دوژمنەکەت بناسیت، لە سەدان جەنگدا مەترسی تێکشکاندنت دوورە.”

کاریگەری کتێب

ئەم کتێبە تەنها لە بواری سەربازیدا بەکارنایەت، بەڵکو بۆ بوارەکانی سیاسەت و بازرگانی و بەڕێوەبردنی کۆمپانیاکان، دیپلۆماسی،تەنانەت وەرزشیش هەمان کاریگەری هەیە. لەبەرئەوەی ئەم کتێبە، بنەما سەرەکیەکانی و ڕەگەزەکانی بریتیە لە پلان و پیلان دانان بۆ داڕشتنی ستراتیجیەتییەتێکی درێژ مەودواو کورت مەودا بۆ چۆنیەتی بەڕێوەبردنی ملمڵانێ. بۆیە دەکرێ لەهەموو بوارەکانی ململانێ بەکاریبهێنیت.

زۆرێک لە سەرکردە سیاسی و سەربازییەکان و کۆمپانیا گەورەکان وەک Apple و Amazon بیرۆکەکانی ئەم کتێبە بە شێوەیەک دیار لە ستراتیژییەکانیاندا ڕەنگ دەداتەوە.

رەنگدانەوەی ئەم کتێبە لە سیاسەتی ئەمرۆی چین!

زۆرێک لە توێژەران و شیکارکەرانی جیۆپۆلیتیک پێیان وایە بیرۆکەکانی کتێبی «هونەری جەنگ»ی Sun Tzu ڕەنگدانەوەی بەهێزیان هەیە لەسەر سیاسەت و ستراتیژیی ئێستای چین ،بە تایبەتی لە پێگەی  ستراتیژی و دیپلۆماسیدا.

دەتوانین بەکورتی چەند نموونەیەک بخەینەڕوو:

سەرکەوتن بێ جەنگ.

سەن تزو دەڵێت: "باشترین سەرکەوتن ئەوەیە دوژمن بشکێنیت بێ شەڕ".

ئەم بیرۆکەیە  بەتەواوەتی لە سیاسەتی چین ڕەنگ دەداتەوە ، چین هەوڵدەدات .

لەڕێگای ئابووری و بازرگانی کاریگەری دروست بکات،

نەک بە هێرشی ڕاستەوخۆی سەربازی.

بۆ نموونە:

دەیەوێ لەڕێگای

پڕۆژەی “Belt and Road Initiative” واتە ڕێگای حەریر، کاریگەری ئابووری لە سەر ئاسیا و ئەفریقا بچەسپێنێ و هەژموونی سیاسی قایم بکات، جگە لەوە لەڕێگای گەشەپێدانی هێزی تەکنەلۆجییش، دیسان ئەو هەژموون و هێزەی خۆی تۆکمەتر بکات.

سەبری درێژخایەن ( سەبری ستراتیژی).

لە فەلسەفەی چینی، زۆرجار “سەبر و پشوودرێژی ” و “هەنگاوی هێواش و لەسەرخۆ” گرنگە.

چین لە زۆر کێشەدا هەوڵدەدات بە پشوو درێژی  و کاتی گونجاو کاریگەری دروست بکات، نەک بە بڕیارە خێرا و توندەکان.

هەڵخەڵەتاندن و ناڕوونی.

(سون تزو) گرنگی  زۆر بە شاردنەوەی نیەت  و پلانەکانی خۆی دەدا.بەشێک لەچاودێران و دەزگاکانی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی  دەڵێن چین زۆرجار نیەت و ئامانجە ستراتیژییەکانی  خۆی بە تەواوی ئاشکرا ناکات، بە تایبەتی لە:

پرسەکانی ( دەریای باشووری چین و تایوان و تەکنەلۆجیا و زانیاری)

تێکەڵکردنی  سێکتەری ئابووری و ستراتیژیەتی دەوڵەت.

لە دیدی چین، ئابووری تەنها بازرگانی نییە؛ بەڵکو ئامرازێکی  گرنگی هێز و هەژموونە.

ئەمە زۆر نزیکە لە بیرکردنەوەی “جەنگ بێ جەنگ” کە لە کتێبی (هونەری جەنگدا) هەیە.

بەڵام لەکۆتایدا  گرنگە بزانین:

کە سیاسەتی ئەمرۆی چین تەنها لە کتێبی ( هونەری جەنگ) سەرچاوەی نەگرتووە.

بەڵکو فاکتەرەکانی  ئابووری و کۆمۆنیزم و ناسیۆنالیزمی چینی، و ملمڵانێی چین و ئەمریکاش  کاریگەری  و ڕۆڵی گرنگیان هەیە بەسەرسیاسەتی ئەمرۆی چینیەکان.

بە واتایەکی تر، «هونەری جەنگ» زیاتر وەک بنەمایەکی کولتووری و ستراتیژی دەبینرێت، نەک پلانی ڕاستەوخۆی حکومەت.

بەڵام بە تێگەیشتن لەو کتێبە، زۆر بە سانایی تێدەگەی لەستراکتۆری سیاسی و ئابووری و فەرهەنگی ئەمرۆی  چین کە بە چ بیرکردنەوەیەک و ستراتجیەک بۆتە زلهێزێکی ئەمڕۆی جیهان.

News ID 227157

Tags

Your Comment

You are replying to: .
captcha