بەپێی هەواڵی کوردپرێس، لە ٣٥ـەمین ساڵیادی رۆژی جیهانی بۆ ئازادی رۆژنامەگەری، کە لە ٣ـی ئایاری ساڵی ١٩٩١ لە لایەن کۆمەڵێک رۆژنامەوانی ئەفریقایی پـێشنیارکرا، کە لە کۆبوونەوەیەکی یونسکۆ لە ویندهوکی وڵاتی نامیبیا بەشداریـیان کردبوو سەنتەری میترۆ ڕاگەیێندراوێکی بڵاو کردەوە.

دەقی راگەیەنراوی سەنتەری میترۆ بەمشێوەیە:

ئاشتی بۆ کوردستان

ئازادی بۆ رۆژنامەنووسە حوکمدراوەکان

لەرۆژی ئازادی رۆژنامەوانیدا سەنتەری میترۆ داوا دەکات، کەناڵەکانی راگەیاندن ببنە سەکۆیەک بۆ گفتوگۆی دیموکراسی بنیاتنەرانە نەک ئاشوب، رۆڵی خۆیان ببینن لە بەشداری بۆ بنیاتنانی ئایندەیەک بۆ کوردستان کە ئاشتی تیایدا سەروەر بێت.

ئەمساڵ کۆنفرانسی ڕۆژی جیهانی ئازادی ڕۆژنامەوانی لەژێر دروشمی "پیکهێنانی ئایندەیەک کە ئاشتی تێیدا سەروەر بێت” لە شاری لوساکای پایتەختی زامبیا بەڕێوەدەچێت. کۆنفرانسەکە دەرفەتێکی گرنک دەڕەخسێنێت بۆ دووپاتکردنەوەی ئەو راستییەی کە ئازادی ڕادەربڕین وەک پێوەری پراکتیکییە بۆ داڕشتنی داهاتووی کۆمەڵگای زانیاری.

بە بڕوای رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ پەروەردەو زانست و رۆشنبیری (یونسکو) دروشمی"پیکهێنانی ئایندەیەک کە ئاشتی تێیدا سەروەر بێت” بۆ رۆژی جیهانی ئازادی رۆژنامەوانی دەرخەری ئەوەیە کە ئەرکی میدیای ئازاد و سەربەخۆ تەنیا گواستنەوەی هەواڵ نییە، بەڵکوو ئامرازێکی بەهێزە بۆ بەرەوپێشبردنی کولتووری گفتوگۆ و بنیاتنانی پردی لێکتێگەیشتن لە نێوان گەلان.

ئەمساڵ لەکاتێکدا پێشوازی لە رۆژی جیهانی رۆژنامەگەری دەکەین، بەپێی راپۆرتی پەیامنێرانی بێسنوور عێراق لە نزمترین ڕیزبەندییە ۷ پلە دابەزیوە و جاری هەرێمی کوردستان یاسای رۆژنامەگەری بە تەواوی جێبەجێناکات، ۲ رۆژنامەنووس لە زیندانن حوکمدراون، ساڵی ڕابردوو ۳۱۵ پێشێلکاری بەرامبەر ۲۵۲ ڕۆژنامەنووس و کەناڵی راگەیاندن تۆمارکراوە، کەناڵی ئێن ئارتی لە هەولێر و دهۆک داخراوە، پێشێلکاری و هەراسانکردن و تۆقاندنی ڕۆژنامەنووسان و ڕێگریکردن لە ڕووماڵکردن و هێرشکردنە سەر ڕۆژنامەنووسانی مەیدانی بەردەوامە، پارەی سیاسی بەسەر دیمەنی رۆژنامەوانی زاڵەو بۆ شەڕی سیاسی بێهودە بەکاردێن.

۳ی ئایار ڕۆژی جیهانی ئازادی ڕۆژنامەگەری ، لە دنیادا دەرفەتێک دەڕەخسێنێت بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پرسەکانی ڕۆژنامەگەری و ئاکاری پیشەیی، هەروەها ئەو ئاڵنگاریانەی کە ڕووبەڕووی ڕۆژنامەنووسان دەبنەوە، دۆخی ئازادی ڕۆژنامەگەری لە ئاستی نیشتیمانیش هەڵسەنگێنێت، قسە لەسەر لێشاوی زانیاری چەواشەکارانە و ناڕاست و دەستکاریکردنی زانیاری دەکەن، ڕێگەچارە و ڕاسپاردە دەخرێنە روو، باس لە پلاتفۆرمی سۆشیال میدیا و بەرنامەکانی زیرەکی دەستکرد و دەرفەت و بەربەستەکان تاوتوێ دەکەن.

سەنتەری میترۆ داوا دەکات:

* سەرلەنوێ لێکۆڵینەوە لە کەیسەکانی شەهیدانی رۆژنامەگەری بکرێتەوە، ئەو کەیسانەی لەلایەن سەنتەری میترۆ و خێزانەکانیانەوە بە کراوە تەماشادەکرێن، بەئامانجی گەڕانەوەی ماف بۆ خاوەن ماف.

* دەرکردنی لێبوردن و ئازادکردنی هەردوو ڕۆژنامەنووس شێروان شێروانی و قارەمان شوکری.

* جێبەجێکردنی یاسای ژمارە (۳۵)ی ساڵی ۲۰۰۷، یاسای رۆژنامەگەری، ژمارە (۱۱)ی ساڵی ۲۰۱۰ یاسای رێکخستنی خۆپیشاندان، یاسای ژمارە (۱۱)ی ساڵی ۲۰۱۳ یاسای مافی دەسکەوتنی زانیاری .

* دەرکردنی رێنمایی بۆ ئاسان جێبەجێکردنی یاسای دەستکەوتنی زانیاری و ڕاگرتنی هەموو ئەو فەرمان و رێنماییانەی فەرمانگەکان کە بەربەستی نایاسایین لە بەردەم ئازادی زانیاری.

* فەرمانی مانەوە بۆ رۆژنامەنووس، نووسەر، رەخنەگر، لەسەر کەیسەکانی بڵاوکردنەوە بوەستێت، بە کەفالەتی شوێنی کاریان ئازاد بکرێن.

* بەرەنگاربوونەوەی هەواڵی ساختە و چەواشەکار، نەکرێتە پاساو بۆ سەرکوتکردن، کەیسی ناوزڕاندنیش لە تایبەتمەندی بنکەکانی پۆلیس بن نەک ئاسایش، وەک ئەوەی ئێستا هەیە.

* رەچاوکردنی فرەیی میدیای لە پێدانی زانیاری و ئامادەبوون لە چالاکی گشتی و چالاکییەکانی حکومەت و سەرۆک و جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیرەکان.

* کۆتایی هێنان بە دیاردەی پشکنینی مۆبایلی رۆژنامەنووسان، جگە لە حاڵەتی زۆر دەگمەن ئەویش بە فەرمانی نوسراوی دادوەر.