قارەمانی سەربازی و ڕووناکبیری کوردی ڕووسیا؛ سیمای کەمتر بینراوی سیاوەندۆف

سەمەند سیاوەندۆڤ، فەرماندەی سوپای سوور کە لە جەنگی جیهانیی دووەمدا چەندین مەدالیای ڕێزلێنانی بەدەست هێنا، لە سەردەمی دوای جەنگدا بوو بە نووسەر و فەرهەنگنووسێکی کوردی و پردێکی لە نێوان سیاسەت، جەنگ و ئەدەبیاتدا دروست کرد.

بەپێی هەواڵی کوردپرێس، «سەمەند عەلیێڤیچ سیاوەندۆڤ» (Semendê Elî Siyabendov)، ئەفسەری باڵای سوپای سوور و لە کوردانی ئێزدیی یەکێتیی سۆڤیەت بوو. لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٠٩ لە گوندی "ئاسنجان" لە ناوچەی قارس ــ کە ئەو کات بەشێک بوو لە ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا و ئەمڕۆ لە ناوخاکی تورکیادایە ــ لەدایکبوو. ئەو دوای خوێندن لە پەیمانگای ڕۆژهەڵاتناسیی سۆڤیەت لە لێنینگراد، چووە ڕیزی پارتی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت و پێش جەنگی جیهانیی دووەم، وەک سکرتێری یەکەمی کۆمیتەی حزبیی ناوچەی ئەلاگەزی ئەرمەنستان کاری دەکرد.

لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانیی دووەمدا، لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٤١ چوونە ناو سوپای سوورەوە و لە بەرەکانی جیاوازدا دژی ئەڵانیای نازی جەنگا. سیاوەندۆف لە شەڕەکانی بەرگریکردن لە "تۆلا"، هێرشی پێچەوانەی مۆسکۆ، ئۆپەراسیۆنی بیلاڕووسیا، ڕزگارکردنی شارەکانی "بریانسک"، "گۆمێل" و "بۆبرۆیسک" و هەروەها پەڕینەوەی هێزەکانی سۆڤیەت لە ڕووباری "نارێڤ" لە پۆڵەندا بەشداریی کرد. ئەو لە ماوەی جەنگەکەدا دوو جار بریندار بوو.

گرنگترین ڕۆڵی سەربازیی ئەو دەگەڕێتەوە بۆ ئەیلوولی ١٩٤٤؛ کاتێک لە شەڕە سەختەکانی ناوچەی "دزبوندز" لە پۆڵەندا، فەرماندەیی گروپێکی شەڕکەری تێکەڵاو لە هێزەکانی پیادە، زرێپۆش و تۆپخانەی گرتە ئەستۆ و توانی چەندین هێرشی پێچەوانەی هێزەکانی ئەڵمانیا تێکبشکێنێت. لەم ئۆپەراسیۆنەدا سەدان سەربازی ئەڵمانی کوژران و چەندین تانکی دوژمنیش تێکشکێنران. بەهۆی ئەم قارەمانێتییەوە، لە ٢٤ی ئازاری ١٩٤٥ ناسناوی «پاڵەوانی یەکێتیی سۆڤیەت»ی پێبەخشرا.

سیاوەندۆڤ دوای جەنگیش لە پێکهاتەی سیاسیی کۆماری سۆسیالیستیی ئەرمەنستاندا چالاکییەکانی بەردەوام کرد و بۆ ماوەیەک بوو بە نوێنەری ئەنجومەنی باڵای یەکێتیی سۆڤیەت. هاوکات لە بواری کولتوور و فەرهەنگی کوردیدا خزمەتی زۆری کرد؛ فەرهەنگێکی کوردی ــ ئەرمەنی چاپ و بڵاوکردەوە و چەندین بەرهەمی ئەدەبیشی بە زمانی کوردی نووسی.

ئەم کەسایەتییە ناودارە لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٨٩ لە یەریڤان کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی "تۆخماخ" بە خاک سپێردرا.

دەستکەوت و نشانە سەربازییەکانی سەمەند سیاوەندۆف:

مەدالیای «ئازایەتی» (Za Otvagu) ــ ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٢

نیشانی «ئەستێرەی سوور» ــ ٩ی تەممووزی ١٩٤٢

نیشانی «ئاڵای سوور» ــ ١ی ئابی ١٩٤٣

نیشانی «جەنگی نیشتمانی» پلە دوو ــ ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣

دووەمین نیشانی «ئاڵای سوور» ــ ٢٧ی تەممووزی ١٩٤٤

نیشانی «جەنگی نیشتمانی» پلە یەک ــ ١٩ی شوباتی ١٩٤٥

مەدالیای «ئەستێرەی زێڕین»ی پاڵەوانی یەکێتیی سۆڤیەت ــ ٢٤ی ئازاری ١٩٤٥

نیشانی «لێنین» ــ ٢٤ی ئازاری ١٩٤٥

نیشانی «جەنگی نیشتمانی» پلە یەک (تایبەت بە یادکردنەوەی چلەمین ساڵیادی سەرکەوتن) ــ ٦ی نیسانی ١٩٨٥

سیاوەندۆف یەکێک بوو لەو کەمە کوردە ئێزدییانەی کە توانی بەرزترین نیشانی سەربازیی یەکێتیی سۆڤیەت بەدەستبهێنێت، و ناویشی تا ئێستاش لە بیرەوەریی مێژوویی کوردان و ئێزدییەکانی سۆڤیەتی پێشوودا پێگەیەکی تایبەتی هەیە.

News ID 227192

Tags

Your Comment

You are replying to: .
captcha