کوردپرێس: بە پشتبەستن بەم گۆڤارە، گیانلەدەستدانی ئەندامێکی هێزەکانی زێرەڤانی لە زیندانێکی هەولێردا، جارێکی دیکە پرسیارگەلێکی جدی سەبارەت بە ئاسایشی زیندانەکانی هەرێمی کوردستانی عێراق هێناوەتە ئاراوە. هەرچەندە بەرپرسانی ئەمنی هۆکاری گیانلەدەستدانی "ئاسۆ مەجید قادر"یان بە خۆکوژی ڕاگەیاندووە، بەڵام خێزانەکەی ئەم گێڕانەوەیە ڕەت دەکەنەوە و چالاکوانانی مافی مرۆڤیش بە ئاماژەدان بە حاڵەتە هاوشێوەکان، داوای لێکۆڵینەوەی سەربەخۆ دەکەن لەسەر ئەگەری "سڕینەوەی جەستەیی" (تیرۆرکردنی) هەندێک لە زیندانیان.

ڕاگەیاندنی هەواڵی گیانلەدەستدانی ئاسۆ مەجید قادر، ئەندامی هێزەکانی زێرەڤانی، لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦دا، جارێکی دیکە دۆسیەی گیانلەدەستدانە گوماناوییەکانی ناو زیندانەکانی هەرێمی کوردستانی گەڕاندەوە بۆ بابەتی سەرکیی گفتوگۆ گشتییەکان. بەپێی ڕاگەیەندراوی پۆلیسی هەولێر، ئەم پێشمەرگەیە لە ماوەی دەستبەسەریدا کۆتایی بە ژیانی خۆی هێناوە. بەڵام خێزانەکەی ئەم گێڕانەوەیە قبووڵ ناکەن و پێیان وایە ناوبراو کوژراوە. گومانەکان ئەوکاتە زیاتر بوون کاتێک پۆلیس ڕەتیکردەوە دیمەنی کامێراکانی چاودێری بڵاو بکاتەوە یان تەنانەت شوێنی وردی دەستبەسەرکردنەکەی ڕابگەیەنێت؛ لە کاتێکدا بەپێی ڕێنماییەکان، دەبێت سەرجەم بەشەکانی ناوەندەکانی دەستبەسەرکردن مۆڵەتی کامێرای چاودێرییان هەبێت. لێکۆڵینەوە میدیاییەکانیش دەریدەخەن کە تا ئێستا هیچ گرتە ڤیدیۆییەکی ئەم ڕووداوە نەدراوە بە دامەزراوە چاودێرییەکان، لەوانەش دەستەی سەربەخۆی مافی مرۆڤ.

بەپێی ڕاگەیەندراوی تۆڕی "هاوپەیمانی ١٩"، ئاسۆ مەجید قادر لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٦دا لەسەر بنەمای ماددەی یەکەمی یاسای ژمارە ٢١ی ساڵی ٢٠٠٣، تایبەت بە تاوانەکانی دژ بە ئاسایش و سەقامگیریی دامەزراوەکانی هەرێمی کوردستان، دەستبەسەر کرابوو. لەگەڵ ئەوەشدا، پۆلیس لە کاتی ڕاگەیاندنی هەواڵی گیانلەدەستدانی کچەکەیدا، نە ناوی دەستبەسەرگەکە و نە وردەکاریی ڕووداوەکەی بڵاونەکردەوە، ئەمەش گومانەکانی سەر ئەم دۆسیەیەی زیاتر کردووە.

دۆسیەی ئاسۆ مەجید تەنها حاڵەت نییە لەم شێوەیە. لە ساڵی ٢٠١٢دا، زانا حەمە ساڵح، سەرۆکی پێشووی شارەوانیی سلێمانی، لە زیندانی ئاسایشدا گیانی لەدەستدا. بەرپرسان هۆکارەکەیان بە خۆکوژی ڕاگەیاند، بەڵام خێزانەکەی و بەشێکی زۆری ڕای گشتی پێیان وابوو پێش ئاشکراکردنی دۆسیەکانی گەندەڵی کوژراوە. لە دۆسیەیەکی دیکەدا، نەجم حاجی تۆفیق کە بە تۆمەتی گەندەڵی دارایی زیندانی کرابوو، لە زیندانی چاکسازیی هەولێر بە هەڵواسراوی دۆزرایەوە. خێزانی ئەویش گێڕانەوەی فەرمییان قبووڵ نەکرد و دۆسیەکە بێ ئەنجامێکی ڕوون داخرا. هەروەها لە ئایاری ٢٠٢٦دا، گیانلەدەستدانی مێردمنداڵێکی ١٦ ساڵان لە زینداندا بە خۆکوژی ڕاگەیەندرا، بەڵام خێزانەکەی گوتیان ئەم مێردمنداڵە پێشتر باسی لە هەڕەشەی یەکێک لە ئەفسەرانی زیندانەکە کردووە و پێی گوتراوە کە "بە زیندوویی لە زیندان ناچێتە دەرەوە."

شوان سابیر، ڕێکخەری تۆڕی دادپەروەری بۆ زیندانیانی عێراق و هەرێمی کوردستان، دەڵێت زیندانەکانی هەرێم مەودایەکی زۆریان لەگەڵ پێوەرە نێودەوڵەتییەکاندا هەیە. بە گوتەی ئەو، هەرچەندە کامێرای چاودێری لە زیندانەکاندا هەیە، بەڵام تەنها ڕووداوەکان تۆمار دەکەن و ڕێگری لە ڕوودانی کوشتن یان خۆکوژی ناکەن. ئەو جەخت دەکاتەوە کە ناتوانرێت ئەگەری "سڕینەوەی جەستەیی" هەندێک لە زیندانیان پشتگوێ بخرێت بە مەبەستی ڕێگریکردن لە ئاشکرابوونی زانیاری دژ بە کەسانی خاوەن هەژموون؛ هەرچەندە سەلماندنی ئەم جۆرە بانگەشانە پێویستی بە لێکۆڵینەوەی سەربەخۆ هەیە. سابیر هەروەها نەبوونی شەفافیەت لە بواری داواکاری گشتی و دادگاکانی لێکۆڵینەوەدا بە نیشانەی ئەگەری دەستێوەردانی سیاسی لەم دۆسیانەدا دەزانێت.

چالاکوانانی مافی مرۆڤ پێیان وایە ڕای گشتی چیتر متمانەی بە گێڕانەوە فەرمییەکان سەبارەت بە گیانلەدەستدانی زیندانیان نەماوە. هەڵشۆ عەبدولفەتاح، چالاکوانی مافی مرۆڤ لە سلێمانی، دەڵێت دامەزراندنی بەڕێوەبەرانی دەزگا ئەمنی و دادوەرییەکان لەلایەن پارتە دەسەڵاتدارەکانەوە، سەربەخۆیی ئەم دامەزراوانەی خستووەتە ژێر پرسیارەوە. بە گوتەی ئەو، هەر جارێک کە هەواڵی "خۆکوژی" زیندانییەک بڵاودەبێتەوە، زۆربەی خەڵک وەک ڕووداوێکی ئاسایی سەیری ناکەن، بەڵکو بە ئەنجامی ململانێ و یەکلاکردنەوەی حساباتی سیاسی دادەنێن.

گرژییەکانی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئەم بێمتمانەییەشی زیاتر کردووە. میدیاکانی نزیک لە هەردوو پارتەکە، ڕوودانی ڕووداوەکان لە ناوچەکانی ژێر کۆنترۆڵی ڕکابەرەکەیان بۆ نەبوونی سەربەخۆیی دەزگای دادوەری دەگێڕنەوە؛ بابەتێک کە بە بڕوای چاودێران، زیاتر لە پێشوو پێگەی سیستمی دادوەریی هەرێمی لە ناوخۆ و دەرەوەی عێراقدا لاواز کردووە. لە هەمان کاتدا، ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، لەوانەش ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی (ئەمنستی)، چەندین جار هۆشدارییان داوە لەسەر دەستبەسەرکردنی سەرەڕۆیانە، دادگاییکردنی نادادپەروەرانە و بەکارهێنانی دەزگای دادوەری بۆ فشارخستنە سەر ڕۆژنامەنووسان، چالاکوانانی مەدەنی و ئاشکراکەرانی گەندەڵی لە هەرێمی کوردستاندا. لە دۆخێکدا کە دۆسیەکانی گیانلەدەستدان لە زیندانەکاندا هێشتا بە ناڕوونی لێدەکرێنەوە و هیچ لێکۆڵینەوەیەکی سەربەخۆیان لەسەر ناکرێت، گومانەکان بەرامبەر بە گێڕانەوەی فەرمیی بەرپرسانی هەرێمی کوردستان سەبارەت بەم ڕووداوانە هێشتا ڕوو لە زیادبوونن.