بەپێی هەواڵی کوردپرێس، لە دانیشتنەکانی ڕۆژی دووەمی ٢٤ـەمین کۆبوونەوەی جڤاتی گشتی کەنەکەدا، زەمینەی پراکتیکیی یەکێتیی نەتەوەیی و ستراتیژییەکانی دیپلۆماسیی نێونەتەوەیی تاوتوێ کران. لە کۆبوونەوەی گشتیدا، لە لایەکەوە لەلایەن نوێنەران و ئەندامانی دامەزراوەکانەوە پێشنیارەکانی ڕاسپاردنی کۆمیسیۆنێک بۆ بەڕێوەبردنی ڕێوشوێن و پڕۆسەی ئامادەکاریی کارەکانی کۆنفرانس و کۆنگرەی نەتەوەیی بە شێوەیەکی بەرفراوان گفتوگۆی لەسەر کرا؛ لە لایەکی دیکەشەوە، بڕیاردرا کە بۆ یەکەمین جار لە مێژووی کورددا، لەلایەن دامەزراوەیەکی فەرمییەوە داواکارییەک پێشکەشی نەتەوە یەکگرتووەکان بکرێت بۆ بەدەستهێنانی پێگەی "نەتەوەی چاودێری نائەندام" بۆ گەلی کورد.  

پێگەی نەتەوەی چاودێر

لەو نامەیەدا کە تێیدا داوا کراوە کورد وەک گەورەترین نەتەوەی بێدەوڵەت لە جیهاندا، لە ئاستی نێونەتەوەیی بە فەرمی بناسرێت، هاتووە: "سکرتێری گشتیی بەڕێز؛ نەتەوە یەکگرتووەکان دانی پێدادەنێت کە کورد گەورەترین گرووپی نەتەوەیی بێدەوڵەتە لە جیهاندا، و بەگوێرەی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکانیش، کوردان بەبێ هیچ جیاکارییەک خاوەنی مافە بنەڕەتییەکانی مرۆڤ و مافی دیاریکردنی چارەنووسی خۆیانن. سەرەڕای ئەوەی یاسای نێونەتەوەیی بە شێوەیەکی گشتی پاڵپشتی لە جیابوونەوەی یەکلایەنە ناکات، بەڵام ئەم هەڵوێستە زیان بە مافە بنەڕەتییەکانی گەلی کورد و مافەکانیان لە قەرەبووکردنەوەی ئەم بارودۆخە دەگەیەنێت. ئەم نزیکبوونەوەیە ئەو نادادپەروەرییە مێژووییە قووڵتر دەکاتەوە کە لەلایەن هێزە داگیرکەرەکانی پێشووەوە دژ بە گەلی کورد کراوە.

ڕاستە ئەگەر بڵێین زۆربەی ململانێ و پێکدادانەکانی ئێستای ناوچەکە، لە دەرئەنجامی دابەشکردنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستن. بێبەشبوون لە پێگەیەکی یاسایی و سیاسی، دەبێتە هۆی بێدەنگکردنی دەنگی کورد و ڕووبەڕووبوونەوەی جیاکاری و چەوسانەوە. لای هەموان ڕوونە کە ئێمە ڕووبەڕووی هێرشی چەکی کیمیایی و کۆچی بەکۆمەڵ بووینەتەوە، و ناچار کراوین ڕووبەڕووی تاوان دژ بە مرۆڤایەتی و تاوانەکانی دیکەی جەنگ ببینەوە کە لەلایەن ئەکتەرە نێونەتەوەییەکانەوە ئەنجامدراون.

لە نیشتمانی خۆماندا، تەنیا وەک هاووڵاتیی دەوڵەتانی تورک، عەرەب یان فارس مامەڵەمان لەگەڵدا دەکرێت. نەتەوە یەکگرتووەکان کە خۆی بە یەکێتیی دەوڵەتەکان ناو دەبات، بەرپرسیارە لە ئازار و زیانەکانی ئێمە. ئێمە داوا دەکەین گۆڕانکارییەک لە پارادایمی بێلایەنیی نەتەوە یەکگرتووەکاندا بکرێت. داوا لە نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەین هاوکارمان بێت بۆ سەلماندنی مافەکانمان لە دیاریکردنی چارەنووس و بەدەستهێنانی ئازادییەکانمان. ئێمە لەو بڕوایەداین کە بارودۆخی باوی ئێستا بەم شێوەیە بەردەوام نابێت.

ئێمەی کورد وەک نەتەوەیەکی ٦٠ ملیۆنی، نەک تەنیا لە دەوڵەتبوون بێبەشکراوین، بەڵکو تەنانەت لە ناسینیشمان وەک نەتەوەیەک بێبەش کراوین. لە درێژەی سەدەی ڕابردوودا، مافە بنەڕەتییەکانمان دانی پێدانەنراوە و وەک نەتەوەیەکی بێدەوڵەت ڕووبەڕووی چەوسانەوەی سیستماتیک بووینەتەوە. سەرەڕای ئەوەی بەگوێرەی یاسای نێونەتەوەیی خاوەنی پێوەرەکانی ناسینین وەک نەتەوەیەک، کەچی کلتوور، زمان و بوونی ئێمە وەک گەلێکی جیاواز لە گۆڕەپانی نێونەتەوەییدا دانی پێدانەنراوە. گەلی کورد داوای ناساندنی خۆی لە گۆڕەپانی نێونەتەوەیی و نوێنەرایەتیکردنی لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا دەکات. بۆ ئەوەی بتوانین لەسەر ناوی خۆمان قسە بکەین و گەلەکەمان لە بەرامبەر جیاکاری و پەراوێزخستن بپارێزین، داوا دەکەین پێگەی "دەوڵەتی چاودێری نا ئەندام"مان پێببەخشرێت. بۆ کۆتاییهێنان بە پەراوێزخستنی یاسایی و بێدەوڵەتی، ئێمە وەک گەلی کورد پێویستمان بە پلاتفۆرمێک هەیە کە بتوانین مافەکانی خۆمانی تێدا بپارێزین.

تاوەکو ئێستا لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا کەسانی دیکە لە بری ئێمە قسەیان کردووە. کاتی ئەوە هاتووە کە گەلی کورد چیتر بە ناوی خۆیەوە قسە بکات. ئێمەی کورد خۆمان بە نەتەوەیەک ناو دەبەین؛ چ پێناسەکە جەوهەرگەرا بێت، چ نەتەوەیی-سیمبۆلی بێت یان مۆدێرنیست بێت، دەتوانین بەپێی پێناسە بنەڕەتییەکانی نەتەوە لەم چوارچێوەیەدا پۆلێن بکرێین. ئێمە هاوکاری و بەشداریی گرنگمان لە هەمەجۆریی کلتووری، مێژوویی و زمانیی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا کردووە."

پێویستە کورد لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە وەک نەتەوەیەک بناسرێت

"ئێمە وەک کورد، بە زیندوویی لە هەوڵەکانی ئاسیمیلاسیۆن و شەپۆلی پاکتاوی نەتەوەیی کە ئامانجیان کۆتاییهێنان بوو بە بوونمان، ڕزگارمان بوو؛ هەروەها بووینە هێزێکی گۆڕانکار بۆ پێکەوەژیانی ئاشتیانەی گەلانی جیاواز لە ناوچەکەدا. بەبێ بەشداریی چالاکانەی گەلی کورد، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی گەشەسەندوو، بەردەوام و ئاشتیخواز بەدی نایەت. گەلی کورد لە گەشەکردنی دیموکراتیک، گەشەسەندن و ئاسایشی ناوچەکەدا خاوەنی ڕۆڵێکی گرنگە. ئێمەی کورد کە خاوەنی ئیرادە و سەرچاوەی پێویستین، سوورین لەسەر بەشداریکردن لە تێکۆشان دژ بە جیاکاریی ڕەگەزی، زمانی، نەتەوەیی و بنەچەی ئەتنیکی و هەروەها لە بنیاتنانی ئاشتییەکی هەمیشەییدا. بەڵام بۆ ئەوەی ڕۆڵی بونیادنەری خۆمان لە پەرەپێدانی سەقامگیری و ئاسایشی ناوچەکەدا بگێڕین، پێویستە وەک نەتەوەیەک بناسرێین. لەم ڕووەوە نەتەوە یەکگرتووەکان خاوەنی ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەرە.

بانگەوازەکەمان بەم شێوەیەیە: پێویستە کورد لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە وەک نەتەوەیەک بناسرێت، و پێگەی دەوڵەتی چاودێری نائەندامێتی بە گەلی کورد لە نەتەوە یەکگرتووەکاندا ببەخشرێت."

کۆمەڵەی گشتی دوای خوێندنەوەی ئەو نامەیەی کە ئاڕاستەی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکرێت، گفتوگۆی لەسەر دوو بابەتی بنەڕەتی کرد کە ڕاستەوخۆ پەیوەندییان بە پاشەڕۆژی گەلی کوردەوە هەیە.

هاوسەرۆکانی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان (کەنەکە)، ئەحمەد قەرەمووس و زەینەب موراد لە وتارەکانیاندا ئاماژەیان بەوە کرد کە تەواوی ڕەخنە، پێشنیار و دیدگاکانی نوێنەران و ئەندامانی دامەزراوەکان کە لە جڤاتی گشتیدا خرانەڕوو، تۆمارکراون و لە کارەکانی قۆناغی نوێدا بە وردی ڕەچاو دەکرێن. هاوسەرۆکایەتی ڕایگەیاند کە ئەو بیرکردنەوە بەکۆمەڵەی لە دانیشتنەکاندا هاتە ئاراوە، هێزێکی گۆڕانکار و گەورە بە یەکێتیی نەتەوەیی و چالاکییە دیپلۆماسییەکان دەبەخشێت و سوپاسی سەرجەم شاندەکان، پارتە سیاسییەکان و نوێنەرانی دامەزراوەکانیان کرد کە بەشدارییان لەم کۆبوونەوەیەدا کرد و هاوکار بوون.

نامە بۆ مەسعوود بارزانی و بافڵ تاڵەبانی دەنووسرێت

دیوانی جڤاتی گشتی ڕایگەیاند کە بۆ گۆڕینی گفتوگۆکانی کۆنفرانسی نەتەوەیی بۆ هەنگاوی کرداری، نامە بۆ بۆ سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان مەسعوود بارزانی و سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بافڵ تاڵەبانی و سەرکردەی لایەنە کوردییەکانی دیکە، دەنێردرێت بە مەبەستی بەستنی کۆنفرانسی نەتەوەیی. 

بەم شێوەیە کۆبوونەوەی دوو ڕۆژەی جڤاتی گشتی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان کۆتایی پێهات.